Erfbelasting

Belasting besparen (uitstellen) door wijzigen huwelijkse voorwaarden

Voorbeeld

• U heeft een vermogen van €1.300.000.
• Uw echtgeno(o)t(e) heeft een vermogen van €200.000.
• U bent gehuwd op huwelijkse voorwaarden inhoudende koude uitsluiting.

Indien u overlijdt, is uw echtgeno(o)t(e) € 260.000 erfbelasting verschuldigd.

Indien u in uw huwelijkse voorwaarden een finaal verrekenbeding bij overlijden opneemt, is de belastingbesparing bij uw overlijden ca. €110.000.

Actualiteit: breukdelengemeenschap en wetswijziging per 2026

De Hoge Raad heeft op 16 februari 2024 geoordeeld over echtgenoten die in hun huwelijkse voorwaarden hebben bepaald dat zij niet ieder voor de helft, maar bijvoorbeeld voor 10-90 gerechtigd zijn tot het vermogen van de huwelijksgoederengemeenschap (een zogenoemde breukdelengemeenschap).

Wanneer de minstgerechtigde partner als eerste overlijdt, is volgens deze uitspraak erfbelasting verschuldigd over zijn of haar werkelijke aandeel in het gemeenschapsvermogen (bijvoorbeeld 10%). Alleen in zeer uitzonderlijke gevallen kan sprake zijn van fraus legis, waardoor toch wordt uitgegaan van een 50/50-verdeling.

Wanneer de meestgerechtigde partner als eerste overlijdt, kan juist meer erfbelasting verschuldigd zijn dan bij een gebruikelijke 50/50-gerechtigdheid. Bezien over het overlijden van beide echtgenoten leidt een breukdelengemeenschap in veel gevallen niet tot een besparing van erfbelasting.

De breukdelengemeenschap kan daarnaast gevolgen hebben voor de legitieme portie van kinderen. Mogelijk wordt de omvang van de legitieme hierdoor beperkt. De civiele rechter heeft hierover nog geen definitieve uitspraak gedaan. Bij een finaal verrekenbeding bij overlijden speelt deze discussie in beginsel niet.

Wetswijziging per 1 januari 2026

Naar aanleiding van de uitspraak van de Hoge Raad heeft de wetgever de wet aangepast. Vanaf 1 januari 2026 wordt bij een huwelijksgemeenschap met een andere gerechtigdheid dan 50/50 fiscaal gecorrigeerd en wordt het verschil ten opzichte van een gelijke gerechtigdheid voor de schenk- en erfbelasting aangemerkt als een verkrijging krachtens schenking of erfrecht.

Met deze wetswijziging wil de wetgever voorkomen dat via een breukdelengemeenschap erfbelasting kan worden bespaard.

Wanneer kan een breukdelengemeenschap nog zinvol zijn?

Een belangrijke reden kan zijn dat een ongelijke gerechtigdheid tot de huwelijksgemeenschap invloed kan hebben op de omvang van de legitieme portie van kinderen. Omdat de legitieme wordt berekend over de nalatenschap van de overleden ouder, kan een kleinere gerechtigdheid in de gemeenschap ertoe leiden dat de nalatenschap – en daarmee ook de legitieme – lager uitvalt.

Daarnaast kan een breukdelengemeenschap in specifieke situaties worden overwogen, bijvoorbeeld bij vermogensbescherming binnen het huwelijk.

Belasting besparen door opstellen of wijzigen testament

Indien u geen testament heeft, regelt de wet hoe uw erfenis wordt verdeeld. U kunt erfbelastingbesparing (uitstel) realiseren door een testament op te laten stellen met aangepaste erfdelen en een afvullegaat.

Voorbeeld 1

• U bent beide 75 jaar;
• U bent gehuwd in gemeenschap van goederen
• U heeft samen 1 kind
• Uw vermogen bestaat uit een woning ter waarde van €1.000.000

Bij overlijden zonder testament is ca. €20.000 erfbelasting verschuldigd. Als u een testament opstelt met een afvullegaat is geen erfbelasting verschuldigd. Dit kost wel extra erfbelasting bij het overlijden van de langstlevende, maar dan kan de woning verkocht worden en zijn liquide middelen aanwezig.

Voorbeeld 2

Indien u kleinkinderen heeft kunt u een legaat voor hen opnemen ter grootte van het vrijgestelde bedrag (in 2025: €26.230). Dit betekent een belastingbesparing van €5.000 per kleinkind.

Ondernemers

Ondernemers die bij overlijden of schenking gebruik willen maken van de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR)  doen er verstandig aan hun huwelijkse voorwaarden en testament hierop af te stemmen. De BOR biedt onder voorwaarden een aanzienlijke vrijstelling van erf- en schenkbelasting voor ondernemingsvermogen. Door de huwelijksvoorwaarden en testamenten zorgvuldig vorm te geven, kan worden voorkomen dat ondernemingsvermogen onbedoeld buiten de BOR valt of dat de faciliteit niet optimaal wordt benut.

Wilt u meer weten over dit onderwerp?

U bent slechts één klik verwijderd van een goed advies.

Stel ons uw vraag en wij nemen vrijblijvend contact met u op.

Liever bellen?
023 529 98 88